“گردشگری و مشاغل، آینده ای بهتر برای همه”، شعار امسال سازمان جهانی گردشگری
“گردشگری و مشاغل، آینده ای بهتر برای همه”، شعار امسال سازمان جهانی گردشگری

یادداشت اختصاصی نسل تدبیر به قلم" غلامحسین کریمی" را در این نوشتار بخوانید.

سازمان جهانی جهانگردی UNWTO طبق سنت هر ساله خود برای ۲۷ سپتامبر(۵ مهر)، روز جهانی گردشگری، شعاری را تعیین می کند. امسال نیز شعار” گردشگری و مشاغل، آینده ای بهتر برای همه” انتخاب کرده و بهانه ای شد که در این نوشتار به اهمیت آن بپردازیم.

طبق بیانیه جدید سازمان جهانی جهانگردی بازار صنعت گردشگری طی پنج سال آینده سریع‌ترین رشد نرخ اشتغال را نسبت به سایر بخش‌ها تجربه می‌کند؛ ضمن آنکه، «زنان» و «جوانان» نقش اصلی نیروی کار را در این بازار ایفا خواهند کرد. هم‌اکنون از هر ۱۰ شغل در دنیا، یک شغل به حوزه گردشگری و خدمات مرتبط با آن اختصاص دارد.بر اساس یافته‌های این گزارش که در آن ۱۸۵ کشور از ۲۵ منطقه جهان مورد بررسی قرار گرفته‌اند، بخش سفر و گردشگری سهمی ۴/ ۱۰ درصدی از تولید ناخالص داخلی جهان در ۲۰۱۸ داشته و بیش از ۳۱۹ میلیون شغل معادل ۱۰ درصد از کل اشتغال جهان، در این سال به واسطه این بخش ایجاد شده است. در همین حال، افزایش مداوم شمار خانوار طبقه متوسط و رشد قابل‌توجه مخارج جهانی مصرف‌کنندگان، بار دیگر کمک کرد تا رشد این بخش با رسیدن به سطح ۹/ ۳ درصد، از رشد اقتصادی جهان برای هشتمین سال پیاپی پیشی بگیرد. دلیل تمرکز سازمان جهانی جهانگردی  بر مهارت ها، آموزش و شغل در سال جاری، شعار “گردشگری و مشاغل؛ آینده ای بهتر برای همه”  به این روز اختصاص داده شده و کشور هند در سال ۲۱۰۹، میزبانیِ نشست سالیانه این روز را بر عهده گرفته است.                                                                                                                                       

امروزه از هر ۱۰ شغل جهان، یک شغل مربوط به بخش سفر و گردشگری است. این بخش همچنین سهمی ۲۰ درصدی از کل مشاغلی که طی پنج سال گذشته در جهان ایجاد شده داشته است؛در واقع سفر و گردشگری، موتوری پویا برای ایجاد فرصت‌های شغلی محسوب می‌شود. مشاغل این بخش به ویژه از اشتغال زنان، جوانان و گروه‌های محروم جامعه حمایت می‌کند. بخش سفر و گردشگری نیز همواره به‌طور فزاینده‌ای نقش مهمی را در افزایش اشتغال ایفا کرده است. کل سهم این بخش در اشتغال‌زایی به‌طور مستقیم و غیر‌مستقیم در سال ۲۰۱۸میلادی، ۳۱۸ میلیون و ۸۱۱ هزار شغل بوده که ۱۰ درصد از مجموع شغل‌ها را ایجاد کرده است. انتظار می‌رود این آمار با رشد در سال ۲۰۱۹ و رسیدن به ۳۲۸ میلیون و ۲۰۸ هزار شغل ۱/ ۱۰ درصد اشتغال در سال جاری را تشکیل دهد. به علاوه پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۹،بخش سفر و گردشگری ۴۲۰ میلیون و ۶۲۹ هزار شغل برابر با ۷/ ۱۱ درصد از مشاغل جهانی را به خود اختصاص دهد.درصنعت گردشگری بیش از همه اقشار جامعه، زنان و جوانان را به کار می‌گیرد. تقریبا نیمی از افراد شاغل در صنعت گردشگری اروپا بین ۱۵ تا ۳۴ساله هستند؛ این عدد در صنایع دیگر ۳۲درصد است.                               

در کشورهای عضو «سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه » زنان سهم ۶۰درصدی در اشتغال بخش گردشگری دارند، نرخی که بسیار بالاتر از سایر بخش‌های خدماتی (۴۷ درصد) و میانگین کلی اقتصادی، ۴۳ درصد است. زنان همچنین نقش برجسته‌ای در کارآفرینی بخش گردشگری دارند. تحقیقات «سازمان جهانی گردشگری» نشان می‌دهد نرخ جهانی کارآفرینان زن در بخش هتل و رستوران‌ها در مقایسه با نرخ میانگین ۲۲ درصدی سایر بخش‌ها بالغ‌بر ۳۶ درصد است.

همه این آمارها در حالی است که گردشگری در ایجاد شغل در نواحی روستایی و دورافتاده نیز نقشی برجسته ایفا می‌کند. با توجه به موارد مطرح‌شده و واقعیت حال حاضر کشورهای جهان، به نظر می‌آید صنعت گردشگری می‌تواند یکی از عوامل بسیار مهم و تاثیرگذار در رشد اقتصادی و اجتماعی جوامع ضعیف دنیا باشد و این فرصتی است که در دیگر صنایع که محوریت آن‌ها سرمایه‌داری هستند، یافت نمی‌شود.                                                                   

کشور ایران به عنوان کشور اسلامی، امکانات بسیار زیادی در بخش جاذبه های طبیعی، فرهنگی، تاریخی، گردشگری سلامت، زیارتی و مذهبی دارد. صنعت گردشگری به عنوان یکی از اولویت های برتر توسعه کشورمان در سند چشم انداز  ۲۰ساله مدنظر قرار گرفته است. برای پیشرفت صنعت گردشگری و ایجاد اشتغال، شایسته است تدوین برنامه جامع توسعه و مدیریت صنعت گردشگری و مشخص شدن تکالیف دستگاه ها در دستور کار قرار گیرد.                            براساس گزارش شورای جهانی سفر و گردشگری، سهم کل گردشگری ایران در اشتغالزایی طی سال گذشته ۵،۶ درصد از کل اشتغال یعنی یک میلیون و ۳۹۸ هزار و ۵۰۰ شغل بوده که انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ میلادی (۱۴۰۵)، تعداد یک میلیون و ۹۶۷ هزار شغل، یعنی ۶،۱ درصد از کل اشتغال را تحت پوشش قرار دهد.                                                                                                                                           در سال ۲۰۱۸ سرمایه‌گذاری در بخش سفر و گردشگری در ایران به قیمت جاری ۲٫۵ میلیارد دلار معادل ۳٫۴ درصد از کل سرمایه‌گذاری در کشور بوده است و انتظار می‌رود این سهم برای سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۵ به ترتیب به ۳٫۵ و ۴٫۶ درصد افزایش یابد. همچنین درآمد گردشگری در ایران در سال ۲۰۱۸ رقم ۴٫۱ میلیارد دلار برابر با ۴ درصد از کل صادرات کشور بوده است که پیش‌بینی می‌شود این سهم برای سال‌۲۰۲۵میلادی به ۷٫۲ درصد برسد.                   

غلامحسین کریمی/مدرس دانشگاه و رئیس انجمن علمی گردشگری شمالغرب