زلزله، هلهله درون زمین است/ابر ماه باعث زلزله تهران شد
  زلزله، هلهله درون زمین است/ابر ماه باعث زلزله تهران شد

یادداشت ارسالی به نسل تدبیر به قلم دکتر کامبیز مهدی‌زاده، مشاور عالی معاون علمی و فناوری رئیس جمهور را در این نوشتار بخوانید.

دوباره زمین لرزید و همه کارشناس صاحب نظر و خبره زمین شناسی و لرزه شناسی شدند و باز داستان تکراری جا بهجایی پایتخت تکرار شد که البته واقعیتی بود که هیچگاه تا به امروز عملی نگردیده است. اما از دو منظر به وا کاویاین زلزله می پردازیم. منظر اول اینکه به عقیده اینجانب زلزله دماوند که در تهران و سایر استانها هم احساس شد،همزمان با پدیده Supermoon بوده است (ابرماه). پدیده Supermoon پدیده ای است که ماه در کامل ترین حالت خود ودر نزدیک ترین فاصله از زمین قرار می گیرد و زمانی که زلزله دماوند رخ داد، شاهد این پدیده بودیم. در این حالتنیروی جزر و مدی به حداکثر خود می رسد و ما در آن روز بالاترین مد و پایین تر جزر را در آبهای جنوب کشورداشتیم. سوال اصلی اینجاست که این پدیده چه تاثیری بر روی زلزله دارد؟

نیروی جزر و مد قوی ترین نیرویی است که به زمین وارد شده و باعث تغییر شکل می شود، بنابراین می تواند یکنیروی محرکه در فعال سازی نیروی ذخیره شده در گسل ها عمل کند و آمارها نیز در جهان این مورد را تایید می کند. درهنگام ماهِ کامل و هنگامی که هلال ماه دیده می شود آمار زمین لرزه ها بیشتر شده است و در این حال جاذبه دیگرسیارات روی زلزله تاثیر می گذارد یا باعث می شود چند زلزله پی درپی رخ دهد. از نمونه های زمین لرزه های ۲۰ سالگذشته می توان به زمین لرزه های سوماترا اندونزی در سال ۲۰۰۴ به بزرگی ۱/۹ ریشتر، شیلی در سال ۲۰۱۰ بزرگی ۸/۸ ریشتر و توموکو اوکی ژاپن در سال ۲۰۱۱ بزرگی ۹ ریشتر که همگی همزمان با وجود تنش های جزر و مدی بالا بودهاند اشاره کرد. درست است جزر و مد به میزان اندکی روی بارگزاری لایه های تکتونیکی در پوسته تاثیر میگذارد (حتیاگر این مقدار یک سهم کوچک باشد) کماکان می تواند به میزان نقشی باشد که در نتیجه کلی تاثیراتی دارد.

منظر دوم این است که بسیاری از کارشناسان اظهار داشتهاند که زلزله ارتباطی با فعالیت آتشفشان کوه دماوند نداشتهکه این موضوع در این مقطع می تواند درست باشد، چرا که گسل مشاء که نزدیک ترین گسل در این کوه آتشفشان استدر طول تاریخ فعالیتهای خود را داشته اما به عقیده بنده بایستی به عکس این قضیه نیز توجه کنیم که ممکن استحرکت گسل مشاء و فعالیتهای تکتونیکی در سال های اخیر باعث فعال شدن آتشفشان دماوند شوند؟ به خاطر اهمیتهمین موضوع دائما باید حرکات گسل های نزدیک آتشفشان دماوند مورد پایش قرار گیرد. اینها سوالاتی است که بایدبررسیهای زمین شناسی و ژئوفیزیکی به آن پاسخ دهد اما آنچه مهم است این است که بدانیم زلزله هلهله درون زمیناست، پس ندای درون زمین را جدی بگیریم.