• امروز : یکشنبه - ۳۰ شهریور - ۱۳۹۹
1
گزارش اختصاصی نسل تدبیر

عملکرد دولت در حوزه دریاچه ارومیه، تاثیرگذار یا در حد شعار؟!

  • کد خبر : 137675
  • ۳۱ فروردین ۱۳۹۸ - ۱۵:۴۹
عملکرد دولت در حوزه دریاچه ارومیه، تاثیرگذار یا در حد شعار؟!
با نزول رحمت الهی در سال اخیر حال دریاچه ارومیه خوب شده و همین موجب گردیده تا رسانه های مختلف اخبار پیرامون وضعیت دریاچه را منعکس کنند. اما مسئله ای که در این میان حائز اهمیت است، نقش دولت و دستگاه های اجرایی دخیل در امر احیای دریاچه ارومیه است. آیا دولت در وضعیت مثبت کنونی دریاچه نقشی داشته و یا آنچه گفته شده فقط شعار بوده است؟!

نسل تدبیر/ امیررضا آزاده: دریاچه ارومیه، عبارتی که سال هاست با بغض مردمان آذربایجان همراه است. تا چشم کار می کرد علف زار می دیدی و کویر نمک و روز های خوشی که لنج ها در آب خروشان رفت و آمد می کردند به خاطرات پیوسته بود. دیگر از هیاهوی بندر شرفخانه و هتل و شلوغی سوئیت های دور و اطرافش خبری نبود، گویی به روستایی متروکه رسیده ای و این حال غریبی بود که دل هر ایرانی و آذری را به درد می آورد. اما امروز حال دریاچه ارومیه خوب است، نه به خوبی آن روز های خوش، اما باز روزنه ای پیداست تا امیدوار بود به آینده خوب نگین آذربایجان.

این روز ها و پس از نزول باران، دریاچه ارومیه در وضعیت بسیار خوبی قرار گرفته و این باعث شده تا رسانه های مختلف به این موضوع بپردازند و همین موجب گردیده تا برخی حواشی در بررسی وضعیت دریاچه و علل بهبودی وضعیت ایجاد شود. آیا دولت در بهبود وضعیت دریاچه نقشی داشته یا فقط باران وضعیت دریاچه را بهبود بخشیده است؟!

خشک شدن دریاچه ارومیه حدود ۱۰ سال پیش آغاز شده و در حوالی سال ۹۰ در بدترین شرایط خود بوده است. کارشناسان به این عقیده بودند که علت ایجاد شرایط حاضر، عدم اقدام به موقع و مناسب بوده و سیاسی کاری های مختلف در مورد بودجه بندی ها، انتقال آب ارس، سد ها و … از بزرگترین موانع بروز وضعیت دریاچه بوده است. اما خوشبختانه با اتمام دولت دهم که هیچ عملکردی در بهبود وضعیت دریاچه ارومیه نداشت، دولت یازدهم احیا و بهبود وضعیت دریاچه را از جمله شعار های اصلی خود قرار داده و در اولین جلسه رسمی هیئت دولت کارگروه نجات دریاچه ارومیه با مسئولیت وزیر نیرو و عضویت وزرای جهاد کشاورزی، کشور، رییس سازمان حفاظت محیط زیست و نماینده معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی تشکیل داد. این کارگروه ماموریت یافت با استفاده از سوابق مطالعات و اقدامات قبلی به عمل آمده در این زمینه و بررسی‌های تخصصی و میدانی بیشتر، ظرف دو ماه راهکارهای نجات دریاچه ارومیه را تدوین و جهت تصمیم‌گیری نهایی به دولت ارایه کند. پس از تشکیل اولین جلسه کار گروه مقرر شد از طریق فراخوانی عمومی نظرات تمام صاحبنظران و اندیشمندان جهت ارتقای تصمیمات و اقدامات اخذ شود و ازتمام متخصصان در زمینه احیای دریاچه ارومیه درخواست مشارکت شد.

پس از انجام بررسی‌های کارگروه و ضمن ارائه پیشنهادات نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی  مقرر گردید تا ستاد احیای دریاچه ارومیه با اختیارات اصل ۱۳۸ به ریاست معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل گردد. لذا پیرو مصوبه جلسه روز چهارشنبه مورخ ۱۳۹۲/۱۱/۰۲ هیئت دولت، معاون اول محترم رئیس‌جمهور، جناب آقای دکتر جهانگیری به عنوان رئیس ستاد احیای دریاچه ارومیه و دکتر عیسی کلانتری به عنوان دبیر و مجری ستاد منتصب گردیدند.

ستاد احیای دریاچه ارومیه، پس از تشکیل، با ایجاد یک کمیته راهبردی متشکل از متخصصان و صاحب‌ نظران ملی و منطقه‌ای و نمایندگان دستگاه‌های تصمیم‌گیر، به طراحی و ایجاد ساختار سازمانی بدنه اجرایی ستاد پرداخت. شرح وظایف بخش‌های مختلف ستاد احیا و گام‌های اجرایی نحوه مدیریت احیای دریاچه ارومیه، در کمیته مذکور ترسیم و تصویب گردید.

در ساختار مذکور مقرر گردید تا دانشگاه صنعتی شریف تحت عنوان دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق به جمع‌بندی مطالعات، جامع‌نگری و ایجاد اتفاق نظر علمی با حضور کلیه صاحب‌نظران ملی و منطقه‌ای بپردازد. محور قرار گرفتن صاحب‌نظران منطقه‌ای، مشارکت ذی‌نفعان و ذی‌مدخلان منطقه‌ای و استفاده از کلیه ظرفیت‌های مطالعاتی ملی و بین‌المللی به طور گسترده در ساختار و برنامه‌های اجرایی ستاد احیای دریاچه ارومیه پیش‌بینی شده است.

اعتماد به دانشگاه و استفاده از پتانسیل های آکادمیک ملی، سهم بسزایی در بهبود وضعیت دریاچه ارومیه داشته است و با قاطعیت می توان گفت، اگر بی توجهی سابق به دریاچه، با همان روال ادامه پیدا می کرد امروز نه تنها شاهد کویر خشک نمکی بودیم، بلکه با بروز طوفان های سهمگین نمکی جان ۱۵ میلیون نفر از جمعیت کشور نیز در خطر بود. نظر بسیاری از کارشناسان و سازمان های بین المللی محیط زیست نیز بر این ادعا مهر تایید می زند و این کمال بی انصافی است که عملکرد دولت در حوزه دریاچه ارومیه را تنها به سخنرانی و تشکیل جلسه تقلیل دهیم و با جوسازی های رسانه سعی در سیاه نمایی عملکرد دولت داشته باشیم.

در گزارشات سال قبل مدیر دفتر احیای دریاچه ارومیه که عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف است، آمده:

عمده اقدامات احیای این دریاچه در سه سال اخیر انجام شده و تا سال آینده این اقدامات به پایان می رسد تا گام های آخر احیای دریاچه توسط دستگاه های اجرایی برداشته شود.

وی ادامه داد: با پایان این اقدامات آب داخل رودخانه ها جریان می یابد و از مسیر اصلی روخانه ها خارج نمی شود. در بسته اول آب از حوضه های مجاور که مورد استفاده توسعه کشاورزی بوده برای احیای دریاچه از پیرانشهر توسط یک تونل آب به دریاچه ریخته می شود. در بسته دوم که پروژه سازه ای پسماندهای مورد استفاده کشاورزی است،  پسماندها از طریق رودخانه به دریاچه باز می گردد که در ۱۹ تصفیه خانه در تبریز و ارومیه تصفیه می شود. بسته سوم نیز شامل صرفه جویی آب مصرفی در کشاورزی و افزایش بهره وری و توانمند کردن کشاورزان است.  با اجرای این طرح ۴۰ درصد مصرف آب کشاورزی کاهش پیدا می کند و با ۶۰ درصد باقی مانده محصولات بیشتری تولید می شود.

طبق گفته تجریشی،  سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) مطالعاتی را در پنج بخش انجام می دهد و دانشگاه تبریز و ارومیه نیز همکاران پروژه هستند که بر روی معیشت کشاورزان، حسابداری آب و راهکارهای افزایش بهره وری متمرکز است.

در بسته چهارم نیز که مربوط به کنترل و کاهش آثار گرد و خاک است و ۳۶ هزار کانون گرد و غبار اصلاح شده است؛ بر اساس برنامه ریزی انجام شده، دستگاه های اجرایی تا ۲ سال آینده ۲۳ هزار هکتار کانون دیگر را اصلاح می کنند. با کارهای میدانی و کاشت نهال سعی شده است تا کانون های تولید کننده گرد و غبار مدیریت شود و اثرات تولید گرد و خاک بر منطقه، مردم و کشاورزی از بین برود. دانشگاه های خارج از کشور و داخل از قبیل تهران، امیرکبیر، شریف و زنجان مجموعه اقداماتی را در زمینه مطالعات و تحقیقات در این زمینه انجام می دهند

 سرمایه گذاری سه هزار و ۵۰۰ میلیارد تومانی دولت

عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف در ادامه گفت و گو با ایرنا بیان کرد: احیای دریاچه ارومیه یک فرآیند ۱۰ ساله است و در حال حاضر شرایط دریاچه در حد تثبیت قرار گرفته تا وضعیت پیشروی نکند.امسال منابع مالی بهتر از سال گذشته از سوی دولت و صندوق توسعه برای اقدامات سازه ای، کنترل گرد و غبار، سر دهنه سازی، کشاورزی و انتقال آب از طریق تصفیه خانه ها تامین شد.تقریبا در طول این سال ها ۳۵ درصد منابع مالی تامین شده و تاکنون مبلغی حدود سه هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان دولت از مبلغ کلی ۱۰ هزار میلیارد تومان را سرمایه گذاری کرده است.

عضو هیات علمی دانشگاه شریف با اشاره به اینکه ۲ سال از برنامه احیا دریاچه ارومیه عقب هستیم، افزود: سال گذشته شرایط احیا آغاز شد تا تراز آب دریاچه بالا بیاید اما با تاخیر همراه بود. براساس برنامه ریزی انجام شده قرار است طی سه سال آینده تراز آب دریاچه به اندازه یک متر بالا بیاید. شوراهای سیاست گذاری و دستگاه های اجرایی موضوع را تایید کرده است و با تامین هزینه ها اقدامات اجرایی آغاز می شود. در تهیه برنامه احیا ۷۵۰ نفر مشارکت کرده اند که حدود ۴۰۰ نفر از این تعداد دانشگاهیان بوده اند.

در پی بارش‌های امسال  دریاچه ارومیه با روند روبه رشد بهتر از پیش همراه بود به طوری که آخرین وضعیت آن حاکی از آن است که حجم آب دریاچه از مرز سه میلیارد مترمکعب عبور کرده و به نقاط زیادی که کاملا خشک بودند، رسیده است. خلاصه وضعیت دریاچه ارومیه در ۱۴ فروردین‌ماه ۹۸ نشان می‌دهد که تراز سطح دریاچه نسبت به مدت مشابه سال گذشته با افزایش ۴۲ سانتیمتری روبرو بوده است. لازم به ذکر است که با افزایش هر سانتی متر تراز، حدود ۲۰ میلیون مترمکعب آب وارد دریاچه می‌شود. همچنین تراز سطح آب نسبت به ابتدای سال آبی ۹۷-۹۸ و ورود ۲ میلیارد متر مکعب به دریاچه با افزایش ۸۹ سانتی متری همراه بوده است.

این آمار به گفته مدیر دفتر احیای دریاچه، نسبت به سال گذشته ۴۷۰ کیلومتر بر این وسعت افزوده شده است و حجم آب دریاچه ۳ میلیارد مترمکعب است که شاهد افزایش یک میلیارد مترمکعبی این حجم نسبت به سال قبل هستیم. فرهاد سرخوش اعلام کرد: با توجه به لایروبی رودخانه‌ها و احداث سایت‌های حفاظتی بارش‌های اخیر در آذربایجان غربی خسارتی به بخش کشاورزی و روستا‌ها وارد کرده است و همه روان آب‌های به پیکره دریاچه منتقل شد. همچنین  آب سد بوکان و مهاباد که آورده خوبی به دلیل بارش‌ها طی چند روز اخیر داشته است به سمت پیکره دریاچه رهاسازی شدند و طی چند روز  گذشته تراز دریاچه ۶ سانتی متر افزایش یافت و بر وسعت دریاچه افزوده شد. با این تفاسیر وضعیت دریاچه ارومیه به واسطه عملکرد مناسب دولت و نیز بارش‌های مناسب در سال جدید بسیار مطلوب است و افزایش ورود روان آب‌ها به افزایش تراز دریاچه کمک شایانی کرده است و در نهایت باید برای وضعیت مثبت کنونی سجده شکر بجای آوریم و امیدواریم تا نگین آذربایجان با نزول رحمت الهی و تلاش واسه دولت محترم، همانند سالیان دور، درخشان تر از همیشه، بدرخشد.

گزارش: امیررضا آزاده

لینک کوتاه : https://nasletadbir.ir/?p=137675

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیریت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.

کلمات کلیدی